Wat is advocaat?

In de EU is “egg liqueur / advocaat / avocat / advokat” geen vrijblijvende bijnaam, maar een wettelijk gedefinieerde categorie. In de oudere EU-spiritregelgeving (Reg. 110/2008) werd o.a. vastgelegd dat het om een drank gaat met eigeel + eiwit + suiker/honing, met min. 150 g/L suiker/honing (als invertsuiker), min. 140 g/L puur eigeel en min. 14% vol. alcohol.

De huidige EU-kaderverordening (Reg. 2019/787) bevestigt die kernlogica en vermeldt bovendien expliciet dat melkproducten gebruikt mogen worden (wat vandaag verklaart waarom sommige commerciële varianten “zachter” en roomser uitvallen).

Praktisch gevolg voor aankoop: “Advocaat” op het etiket suggereert een minimum aan eigeel, zoetheid en alcohol—maar binnen die grenzen kan de stijl nog sterk verschillen per merk.

Herkomst & verwantschap

Advocaat wordt doorgaans gezien als een Nederlandse/Benelux-klassieker, verwant aan internationale eierdranken zoals eggnog (VK/VS) en Eierlikör (Duitsland). Over de naamgeving circuleren meerdere verklaringen (o.a. de populaire “avocado”-link), maar die worden niet eenduidig historisch bewezen in één sluitende bron.

De bedenker van het drankje is J.G. Cooymans. In 1825 had hij een distilleerderij in de binnenstad van ‘s-Hertogenbosch. Hij experimenteerde met eierdooiers en brandewijn. Over de naamgeving circuleren meerdere verklaringen zoals o.a. de populaire “avocado”-link: Op de Antillen vermengde men het groene vruchtvlees met alcohol. Toen dit gebruik door zeelui naar Nederland geëxporteerd werd, ging men eieren gebruiken wegens gebrek aan avocado’s.

Smaak, textuur & gebruiksmoment

Advocaat heeft een intense gele kleur en een subtiele alcoholische warmte, en vaak wordt het geserveerd met een toef slagroom.

• Smaak: zoet, vanille-achtig (indien gebruikt), eirijk, met een zachte alcoholwarmte.
• Textuur: van schenkbaar tot lepelbaar; de lepelbare stijl is het “iconische” profiel.
• Moment: traditioneel sterk rond winter, feestdagen en dessertmomenten, maar in retail jaarrond

Soorten

Dunne, vloeibare advocaat (ook schenkadvocaat genoemd) is bereid met het gehele ei.: vloeibaarder van structuur, beter geschikt voor drankjes en cocktails. Deze is vooral bedoeld voor de export. Het alcoholgehalte van advocaat moet minimaal 14 volume % bedragen.

Voor een dikke, stijve advocaat worden alleen de eierdooiers gebruikt. De gele kleur wordt veroorzaakt door het eigeel en toevoeging van een E-kleurstof. Traditionele dikke advocaat: met een romige, lepelbare consistentie, wordt vaak gebruikt voor desserts.

In Nederland worden eierdranken gemaakt met minder brandewijn:

• Zachtvocaat (8% alcohol),
• Brabants genot (6% alcohol)
• Tokkelroom (8 tot 14% alcohol).

In België wordt een eierdrank gemaakt met nagenoeg dezelfde hoeveelheid alcohol als in advocaat, maar zonder toegevoegde suiker of zuivel.

 

Samenstelling verschilt fors per merk (alcoholpercentage, hoeveelheid suiker, al dan niet room/melk).

Sommige eierlikeuren met hoger alcoholpercentage en/of rijkere receptuur zitten duidelijk hoger, bv. rond ~294 kcal per 100 ml bij een 20% variant. (Ter vergelijking: een 14% “egg liqueur/advocaat” referentie kan rond ~205 kcal per 100 ml liggen.)

Glycemische index (GI)  450,  Nutri-score D (advocaat bevat veel suiker en vet, wat het minder gezond maakt).                                            Voor advocaat is GI/GL niet zinvol of betrouwbaar te standaardiseren (alcohol + suiker + kleine porties + merkvariatie). Voor koolhydraatbewuste keuzes is gram suiker per portie veel praktischer dan een GI-cijfer.

Advocaat bevat een aanzienlijke hoeveelheid suiker en koolhydraten, wat het minder geschikt maakt voor een koolhydraatbewust dieet of voor mensen met diabetes.

Misleidende claims

• “Met eieren dus voedzaam” → eieren leveren nutriënten, maar in advocaat staan suiker + alcohol centraal. Zie het als feestproduct, niet als basisvoeding.
• “Authentiek = beter” → authenticiteit zegt weinig over suikergehalte, alcohol% of portiegrootte.
• “Licht verteerbaar” → voor sommigen net omgekeerd (zoet + alcohol + vetcomponent).

Aankoop

Gans jaar te koop in supermarkten, slijterijen en speciaalzaken. Het kan zowel kant-en-klaar als zelfgemaakt worden gekocht. Kies voor een hoogwaardige, ambachtelijke advocaat voor de beste smaak.

Lees het etiket als een pro:

• Alcohol%: klassiek vaak 14–20% vol; lager = milder, hoger = meer “bite”.

• Ingrediënten: hoe korter, hoe klassieker (ei(geel), suiker, alcohol; eventueel vanille). Houd rekening met moderne varianten waar melk/room is toegestaan.
• Textuurdoel:
  • Lepelbaar: ideaal voor desserts en “coupe-werk”.
  • Schenkbaar: beter voor cocktails, koffievarianten en sauzen.
• Allergenen: altijd ei; soms ook melk.

Bewaren

Omdat advocaat rauwe eieren en maar 14 procent alcohol bevat, moet je dat voorzichtiger bewaren.

Commercieel (fles):

• Ongeopend: meestal lang houdbaar (check THT en bewaarinstructies).
• Geopend: doorgaans koel bewaren en hygiënisch uitschenken/uitscheppen (geen “vuile” lepel terug in de fles).

Zelfgemaakt (kritisch punt = ei):

• Gebruik bij voorkeur gepasteuriseerde eieren of werk met voorzichtig verhitten (zonder schiften) om risico’s te beperken, zeker voor risicogroepen

Advocaat invriezen wordt afgeraden vanwege de verandering in textuur bij ontdooien.

Advocaat is zo viskeus dat deze niet gedronken kan worden, maar met een lepeltje gegeten wordt.

Advocaat is méér dan “een glaasje bij bomma”:

• Desserts: ijscoupe, brownie, wafels/poffertjes, tiramisu-varianten, bavarois, semifreddo.
• Patisserie: vulling voor soezen/taart, smaakmaker in crème, afwerking van biscuits.
• Sauzen: snel dessertsausje met citruszeste of koffie-extract (kort roeren, niet koken).
• Dranken (met schenkbare stijl): in koffie, milkshake, cocktails (denk aan romige after-dinner).

Tokkelroom: een advocaat zonder toegevoegde kleurstoffen. Het alcoholpercentage mag lager liggen dan bij advocaat. Vaak ligt het rond de 8%. Dit maakt de tokkelroom zachter van smaak.

Je kan advocaat of ook tokkelroom zelf maken.

• Klop eierdooiers met suiker tot het mengsel licht en luchtig is.
• Voeg langzaam de brandewijn of jenever toe terwijl je blijft kloppen.
• Verwarm het mengsel voorzichtig om de advocaat te verdikken.
• Laat de advocaat afkoelen en bewaar het in de koelkast.

De volgorde is heel belangrijk, want als je de alcohol er vroeger in zou doen, zou de advocaat schiften.

1. Serveer advocaat koud, het liefst in een klein glaasje. Een toefje slagroom en een snufje cacao of kaneel voegen een extra smaaklaag toe.
2. Balans-truc: combineer advocaat met zuur/fris (framboos, rood fruit, passievrucht, sinaasappelzeste) om de zoet-romigheid te “snijden”.
3. Textuur bewaken: verwarm advocaat nooit hard; zachtjes au bain-marie en blijf roeren om schiften te vermijden.
4. No-waste: restjes? Maak advocaat-ijs, roer door pannenkoekenbeslag, of gebruik als aroma in slagroom/ganache.

 

 

Advocaat is comfortfood in vloeibare vorm: gul, romig en nostalgisch—maar ook een product dat je het best bewust doseert. Wie het slim inzet, krijgt voor weinig lepels een dessert dat plots “af” is.