KOMKOMMER

Komkommer wordt al meer dan 3000 jaar gekweekt: de vroegste komkommerachtige groeide waarschijnlijk in Afrika, van waaruit hij in de hete en natte regio ten zuiden van de Himalaya (Noord India) terechtkwam. Daar ontstond de plant waar de huidige komkommer van afstamt, met veel kleinere, wat bittere vruchten. Zo werd deze vrucht al ongeveer 3.000 voor het begin van onze jaartelling in cultuur gebracht in India. Ze werden later geteeld bij de Egyptenaren en de Grieken. Via de Romeinen (Keizer Tiberius) kwam de komkommer in Frankrijk terecht en het duurde nog tot de 17e eeuw voordat de komkommers bij ons werden gekweekt.

De oorspronkelijke vruchten waren augurkachtig: klein, pukkelig, en beslist niet zo recht als nu. Ze waren bitter en hadden een gele of witte schil, de groene soort werd als onrijp en dus onwenselijk beschouwd.

Met de huidige beroepsteelt zijn ze nu bijna allemaal bittervrij, groen, groter en rechter.

De komkommerplant is een klimplant met hechtranken van 1 tot 3 m lang en reusachtige bladeren die over de vruchten heen groeien. De plant kan ook horizontaal op de grond groeien. De stengel en de bladeren zijn begroeid met stugge haren, die na aanraking irritatie van de huid kunnen veroorzaken. De plant bloeit met gele bloemen en groeit maar liefst 60 cm per week. De komkommers hangen in de schaduw van de mooie bladeren.

Eén plant kan in zijn kort éénjarig leven vele tientallen komkommers opleveren. Deze kunnen vrij groot worden tot wel 75 cm lang. De schil van de komkommer is glad of enigszins wrattig. Soms zitten er korte witte of zwarte stekeltjes op.

De tegenwoordig gekweekte komkommer heeft alleen maar vrouwelijke bloemen waar zonder bestuiving of bevruchting een komkommer uit groeit. Deze komkommers hebben geen duidelijke zaden, soms nog wel rudimentaire zaden aan de zaadlijsten. Alleen bestoven bloemen brengen vruchten met zaad voort. De gele en witte komkommer hebben wel vrouwelijke en mannelijke bloemen.

De komkommers groeien nadat ze hebben gebloeid in 10 tot 14 dagen uit naar een volledige komkommer, dus van minder dan 50 gram naar een komkommer van tussen de 400 en 450 gram. Aan één stengel kunnen tientallen komkommers groeien. Om gedurende het hele jaar te kunnen leveren worden er twee tot drie teelten per jaar geplant en geoogst. De komkommers van de buitenteelt lijken meer op augurken.

De vrucht wordt geoogst als deze nog donkergroen is, zodra ze rijp is verkleurt zij naar geelgroen. Ze wegen dan meestal 350 – 400 g wegen. Ze zijn cilindrisch van vorm, bedekt met een dunne, eetbare schil. Het sappige vruchtvlees bevat ontelbare kleine zaadjes en biedt een heerlijke, hydraterende beet.

Een komkommer vertoont vaak een kromming omdat, als er te veel vruchten aan de plant hangen, hij een weg langs takken en bladeren naar meer licht zoekt en zich krom gaat duwen. Sinds 2008 mag de komkommer van de Europese regelgeving een kromming hebben van meer dan 10 mm per 10 cm. Vaak zijn deze specimen al verwijderd omdat ze een lagere prijs gaan.

Er zijn verschillende soorten komkommers, die variëren in grootte, vorm, kleur en smaak.

In Nederland en België wordt de komkommer sinds ongeveer 1960 in verwarmde kassen onder glas geteeld zodat komkommers het gehele jaar verkrijgbaar zijn. West-Vlaanderen is de grootste Belgische productieregio van komkommer ze worden van februari tot november op de REO-veiling verkocht.

Soorten

  • Komkommers: 35 tot 39 cm lang en 5 cm in diameter met een gewicht van 350 tot 450 gram.
  • Minikomkommers: 14-30 cm groot.
  • Snackkomkommers: 8-20 cm groot met een gewicht van 100-110gram. Ze zijn vooral populair in Engeland.

Soms spreekt men van Midi komkommers: 15-25 cm vooral bekend in de Scandinavische landen en Duitsland.

De meeste komkommers zijn groen, maar er zijn ook gele en witte variëteiten te vinden. Deze hebben vrouwelijke en mannelijke bloemen. De gele is de meeste bittere.

‘Gele Tros’ is een oud ras dat het prima doet in de volle grond. Dit oude buitenras heeft een wat dikkere schil met stekelachtige bultjes. De smaak is wat sterker dan die van de groene soorten en minder waterig, de pitten zijn meestal wat harder en groter. Gele komkommers zie je hier niet zo vaak, in Italië komen ze vaker voor en zijn ze bijna net zo gewoon als de groene. Het uiteinde van deze helder-citroengele komkommer kan soms onder invloed van de weersomstandigheden iets bitter worden.

De citroenkomkommer, soms ook appelkomkommer genoemd, is een variëteit van de komkommer (Cucumis sativus var.Lemon) (zie aldaar).

Voedingswaarde

Komkommers hebben op zichzelf weinig voedingswaarde noch vezels. Ze bevatten meer dan 90% water waardoor zij vrij caloriearm zijn.  Ze bevatten fytonutriënten waaronder flavonoïden. Rijk aan vitaminen (K en C), mineralen en antioxidanten die zich vooral in de schil bevinden.

Glycemische index 21 + 6        Nutriscore = A

100 gram Energie Eiwit Vetten Koolhydraten Vezels
Rauw 9 kcal 0.8 g 0 g 1.2 g 0.7 g
Met schil 13 kcal 1g 0.4g 1.3g 0.6g
Zonder schil 12 kcal 1g 0.2g 1.9g 0.3g

ZUCSU: Komkommers passen perfect in een gezonde koolhydraatbewuste voeding. Met hun lage koolhydraatgehalte en hoge hydratatiegehalte zijn ze een ideale keuze voor verfrissing zonder overtollige suikers. Je kunt komkommer combineren met andere groenten, eiwitten en gezonde vetten, om een evenwichtig en verzadigend gerecht te maken.

Voordelen / Nadelen

De krimpfolie rond de komkommer?? Weegt deze zogenaamde langere houdbaarheid op t.o.v. het gebruik van deze plastiek?

M.i. niet omdat men geen komkommers koopt om langer dan 1 week te bewaren! Ook al is de komkommer nog groen, hij is al duidelijk weker en boet in smaak in.

Koop verse komkommers hiermede steun je ook onze boeren.

Nadeel

Bij sommige mensen kan komkommer oprispingen geven- verwijder dan best eerst de zaadjes.

Aankoop / Bewaren

Aankoop

Komkommers zijn het gehele jaar verkrijgbaar maar zijn vooral een zomergroente. Het beste seizoen loopt van juli tot september. Je kunt komkommers kopen bij de groenteboer, de supermarkt of de boerenmarkt. Tegenwoordig worden de komkommers geseald aangeboden. Hierdoor is de komkommer langer houdbaar.

Koop alleen komkommers die stevig aanvoelen (vooral aan de kant van de steel) en een egale gave, mooie glanzende schil hebben. Als je even drukt op het uiteinde en dit geeft mee, dan is de komkommer niet meer vers.

De Belgische oerkomkommer “Kombro” een iets hardere komkommer ideaal voor wokgerechten.

Bewaren

Komkommers kunnen het beste afgedekt worden bewaard bij een temperatuur van 10- 13°C. Wikkel ze in een schone doek, keukenpapier of vershoudfolie om uitdrogen te vermijden. Mijd direct zonlicht en warmte.

Als ze in de koelkast worden bewaard, blijven ze minder lang goed. Dit komt doordat organismen die er al in zitten, beter gedijen op een lage temperatuur dan op kamertemperatuur waardoor de komkommer slijmerig zal worden en de houdbaarheid zal verkorten. Naarmate de komkommer langer wordt bewaard en rijper wordt, worden ook de zaadjes in de komkommer groter. Stevige komkommers zijn tot een week houdbaar. Bij te lang liggen worden ze slap en geel. Bewaar ook nooit tomaten naast komkommers want ook dan slaan ze geel uit. Ook contact met appelen en exotische vruchten is te vermijden (versnelt het rijpen door het aanwezige ethyleen). Bewaar komkommers daarom het liefst gescheiden van andere groentes en fruit.

Houd je een stuk van een komkommer over? Laat dan de rest van de schil zitten. Dek het snijvlak NIET af met vershoudfolie, maar laat het gewoon indrogen. Zo blijft de groente nog enkele dagen houdbaar buiten de koelkast. Als het snijvlak daarna is ingedroogd, snijd je gewoon eerst een dik plakje af voordat je de rest verwerkt.

Je kunt komkommers ook inmaken in azijn, suiker, zout en kruiden, zodat je er langer van kunt genieten.

Invriezen

Rauwe komkommer is normaliter niet geschikt voor invriezen (hoge watergehalte). Je kan hem eventueel wel invriezen na kort te hebben geblancheerd. Bewaartijd tot 1 jaar.

Sommige komkommers hebben een ietwat meer wrattige schil met kleine stekeltjes. Kleinere exemplaren hebben doorgaans (iets) meer smaak.

Geef de voorkeur aan biologisch geteelde komkommers afkomstig uit eigen land. In de winter worden zij ingevoerd vanuit Spanje en andere Zuidelijke landen – misschien wel minder energieverbruik maar wel meer pesticiden

Bereidingswijze

De komkommer heeft fris sappig doorzichtig wit vruchtvlees met een geleiachtige kern die eetbare pitjes bevat. De ene komkommer is de andere niet, proef het seizoen! Kleinere exemplaren hebben doorgaans (iets) meer smaak.

Komkommer wordt vooral rauw gegeten (als salade) al dan niet geschild soms met de zaadlijsten verwijderd. Gezien de mogelijke resten van pesticiden is het beter om komkommers te schillen, biologisch gekweekte komkommers kan men met de schil eten na wassen onder kraan.

Komkommersalade is erg vochtig. Dit kan men voorkomen door de gesneden of geraspte komkommer eerst te laten uitlekken in een zeef. Door het toevoegen van wat zout gaat dit uitlekken sneller. Voor stevige, blokjes of reepjes verwijder je best eerst de zaadlijst. Snijd hiervoor de komkommer in de lengte in twee helften. Halveer ook deze en halveer verder de kwarten. Aan de binnenkant steekt nu de zaadlijst driehoekig uit. Die kun je zeer gemakkelijk wegsnijden of zelfs leegschrapen.

De komkommer kan verder worden geraspt of gesneden in dunne plakken.

Komkommer dient ook vaak als garnering. Komkommersap of een aperitief met komkommerslierten is heerlijk bij warm weer. Komkommers zijn dan ook een ideaal tussendoortje en dorstlesser.

Probeer eens een komkommersoep of een gazpacho met komkommer.

Je kunt een komkommer ook warm klaarmaken. Je kunt komkommer roosteren, grillen, bakken of frituren, voor een verrassend warm gerecht Het is dan wel raadzaam om de kern met een lepeltje te verwijderen. Je kan hem wokken, stoven, grillen al dan niet opgevuld met gehakt e.a.…

Bereidingstijden

Koken Roerbakken Magnetron Smoren Stomen
+/- 10 min 3-4 min 4-5 min 15 pin 15-20 min

Smaakcombinaties

Komkommer past goed bij allerlei smaken, zoals dille, munt, citroen, knoflook, yoghurt, feta, zalm, garnalen en kip.

Ansjovis, haring, oester, Griekse yoghurt, ricotta, avocado, knoflook, radijs, lente-ui, bieslook, courgette, bloem, borage, kervel, kruizemunt, appel, mayonaise, salsa verde.

No waste

Gebruik overgebleven komkommerschillen om zelfgemaakte pickles te maken, of verwerk ze in een voedzaam smoothie.

Info

Komkommer wordt ook vaak in de cosmetische wereld gebruikt. Voor de positieve eigenschappen is er geen enkel bewijs maar het is zeker niet schadelijk, en zeker verfrissend. Een komkommerschijfje op vermoeide ogen leggen doet wonderen. Bij overmatig zonnebaden geeft het bedekken van de huid met schijfjes komkommer een heerlijke verkoeling en vermindert snel het branderige gevoel.

Voor de jaren 1950 bevatte de komkommer de giftige bitterstof cucurbaticine deze is verdwenen in de huidig gekweekte komkommers.

De langste komkommer ooit was 119cm.

 

Chef’s advies

Besprenkel de komkommer met wat zout, en laat het een half uur staan in een vergiet. Zo onttrek je het overtollige vocht, en wordt de komkommer knapperiger en smaakvoller. 

Geprakte (i.p.v. gesneden) komkommer slorpt meer smaken op en geeft er zelf ook meer af (techniek van in Azië). Heb dit zelf uitgeprobeerd en het is de moeite waard om uit te proberen! Leg je komkommer tussen 2 folievellen en klop er met een vleeshamer op, snij hem nadien in blokjes en maak  verder aan volgens smaak.

Atjar of acar, een Indonesisch bijgerecht waarbij komkommer wordt ingemaakt in azijn en suiker.

Een klassiek gerecht: Tzaziki een Grieks gerecht met dikke Griekse yoghurt, veel knoflook en zout. Zalig als dipsaus maar ook als bijgerecht bij gegrild vlees.

Schil de komkommer niet helemaal, maar laat een paar strepen schil zitten. Zo krijg je een mooi contrast van kleur en textuur.

Galerij

Deel dit recept, kies uw platform!