DURIAN-DOERIAN

Durian, bekend om zijn unieke geur en doornige schil, is een tropische vrucht afkomstig van bomen behorend tot het geslacht Durio. Deze vrucht staat bekend om zijn grote omvang, karakteristieke geur en romige textuur van het vruchtvlees. Durian heeft de reputatie dat je het óf heerlijk vindt óf verafschuwt, maar voor velen is het een onweerstaanbare delicatesse. De smaak is zoet en romig, en wordt door velen gewaardeerd.

Durian is een vrucht die van oorsprong uit Midden- en Zuid-Amerika komt, waar hij al eeuwenlang wordt gegeten door de inheemse bevolking. De Spaanse veroveraars brachten de vrucht mee naar Europa, waar hij echter weinig populair werd. Pas in de 19e eeuw begon de teelt van durian in andere delen van de wereld, zoals Azië, Australië en Afrika. Tegenwoordig is durian vooral een belangrijk exportproduct voor landen als Vietnam, Thailand, China en Israël.

Vietnam is een van de grootste exporteurs van durian ter wereld. Sinds 2020 mag Vietnam ook verse durian naar China exporteren, wat een grote kans is voor de Vietnamese telers. Durian wordt vooral geteeld in de Mekong Delta en de centrale hooglanden van Vietnam

Durio zibethinus, afkomstig uit Borneo en Sumatra, is de enige soort die op de internationale markt verkrijgbaar is. Op Borneo worden op kleine schaal verwante soorten gekweekt: D. oxleyanus en D. dulcis.

Er zijn 30 erkende Durio-soorten waarvan er minstens 9 eetbare vruchten produceren. . Hij heeft meer dan 300 benoemde variëteiten in Thailand en 100 in Maleisië vanaf 1987.

Andere soorten worden in hun lokale regio’s verkocht.

De doerian is een 20 tot 50 m hoge, groenblijvende boom met uitgespreide takken en een dichte kruin. De boom gedijt het beste in vochtige, regenrijke omgevingen en groeit voornamelijk in laaggelegen tropische regenwouden.

De bloemen zitten met 3 tot 30 stuks in trossen aan vertakte twijgen, die direct uit de stam en dikke takken ontspringen (cauliflorie).

Ook de bloemen ruiken onaangenaam. De boom draagt tweemaal per jaar vrucht. Door het grote aantal landen is een jaarrond aanvoer verzekerd.

De eivormige of afgeronde vrucht is 15–30 cm lang en tot 8 kg zwaar. De schil bestaat uit zeskantige, dikke stekels. De vrucht bestaat uit vijf vruchtkamers met daarin een tot 6 cm groot zaad. Deze zaden zijn omgeven door dikke, eetbare, crèmekleurige tot donkergele, puddingachtige zaadmantels. Deze zaadmantels smaken zoet en aromatisch. De rijpe vrucht heeft een penetrante geur door de vorming van waterstofsulfide, een geur die doet denken aan uien, kaas en de verschillende stadia van rottend vlees.

De geur roept reacties op die variëren van diepe waardering tot intense afkeer. De hardnekkigheid van zijn geur, die enkele dagen kan blijven hangen, heeft ertoe geleid dat sommige hotels en openbaarvervoersdiensten in Zuidoost-Azië de vrucht verbieden.

Deze stoffen zitten vooral in de schil, het vruchtvlees rond de pitten heeft een hartige conventionele fruitsmaak en bevat veel suikers. De zaden zijn niet rauw te eten, maar vormen geroosterd een lekkernij.

De vrucht wordt in alle stadia van rijpheid gegeten. Sommige mensen eten de vrucht als hij nog lang niet rijp is. Het vruchtvlees is dan nog krokant en heeft een minder doordringende geur. Anderen eten de durian als hij helemaal rijp is en de schil al gebarsten is. Dan is de smaak erg zoet, maar de geur is erg doordringend.

In Azië worden de zes tot achttien okerkleurige zaden gegeten,meestal geroosterd, gekookte zaden worden betons genoemd. In sommige teeltlanden wordt het vruchtvlees gedroogd of tot pasta verwerkt. Pogingen met vriesdrogen of een andere conservatiewijze zijn tot nu toe op niets uitgelopen.

Doerians worden ook verwerkt in dranken, snoepgoed, gebak, rijst- en groentegerechten.

De Maleise sambal tempoyak is een specerij gemaakt op basis gefermenteerde doerians.

In Maleisië worden zelfs “doerian party’s” gehouden. Met een groep vrienden gaat men dan gezellig doerians oppeuzelen.

Er zijn verschillende soorten (30-tal) durians:

  • Durio dulcis of rode durian: donkerrode tot bruinrode durian met slanke lange stekels (15-20mm), de zoetste van alle durians.
  • Durio graveolens of roodvlezige durian met oranjerood vruchtvlees.

Naast zijn culinaire rol is durian in Vietnam ook een cultureel icoon. De vrucht wordt vaak geassocieerd met feestelijke gelegenheden en wordt gebruikt in traditionele ceremonies. Durian wordt gewaardeerd om zijn overvloed, smaak en symboliek van welvaart.

Voedingswaarde

De vrucht heeft ook veel gezondheidsvoordelen, zoals een hoog gehalte aan vitamine C, B6, kalium, magnesium en vezels.

Durian staat bekend om zijn rijke voedingsprofiel. Met ongeveer 147 kcal per 100 gram biedt het een aanzienlijke hoeveelheid energie. Rijk aan vitamine C, mineralen. Het scoort hoog op de nutri-score, dankzij vitamines, mineralen, vezels en gezonde vetten.

 Glycemische index 49 + 5   Glycemic load 9

100g Energie Eiwit Vet Koolhydraten Suikers Vezels
 Vers diepvries 147 kcal 1.47g 5.33g 27.09g 3.8g
Conserve uitgelekt 109 kcal 15.7g 2.4g
Gedroogd (Montong) 417 kcal 6g 8g 83.33g 53.33g 6g
Graveolens 152 kcal 2.8g 6.2g 21.5g
Oxleanus 120 kcal 7.7g 2.1g 18.4g 1.9g

ZUCSU: mits met mate geconsumeerd, past durian goed in een gezonde koolhydraatbewuste voeding. Het levert waardevolle voedingsstoffen en vezels, maar vanwege het hoge caloriegehalte is het belangrijk om de portiegrootte te beheersen. Durian past in een gezonde koolhydraatbewuste voeding, zolang je er niet te veel van eet.

Voordelen / Nadelen

Aankoop / Bewaren

Aankoop

Durian is een vrucht die het hele jaar door verkrijgbaar is, omdat hij in verschillende klimaatzones wordt geteeld. De oogsttijd varieert per land en per soort, maar over het algemeen zijn de rode durians het meest beschikbaar in de zomermaanden, en de gele durians in de wintermaanden.

Het durianseizoen varieert dus per regio, maar het valt meestal tussen mei en september. Om de meest kwalitatieve durians te vinden, bezoek lokale markten in Zuidoost-Aziatische landen tijdens het hoogtepunt van het seizoen. In de levendige markten van steden als Ho Chi Minh City en Hanoi komt durian naar voren als een ware smaakbeleving. Lokale marktkramen presenteren een scala aan durians, elke variëteit met zijn eigen unieke smaakprofiel. De geurige aroma’s en opvallende uiterlijk trekken zowel lokale bewoners als nieuwsgierige reizigers aan. Kies vruchten met een geurige aroma, een stevige schil en scheuren bij de stengel – tekenen van rijpheid.

Het durianseizoen in Vietnam, dat meestal tussen mei en september valt, brengt een overvloed aan deze vruchten op de markt. Lokale favorieten, zoals de ‘Monthong’ durian, met zijn zoete en romige vruchtvlees, worden veelgevraagd. Straatverkopers snijden ter plekke durians open, waardoor de markten gevuld worden met de kenmerkende geur en smaak van deze exotische vrucht.

De vruchten, die voor de export onrijp worden geplukt, zijn langwerpig of onregelmatig rond van vorm en dicht bezet met stevige, scherpe stekels; ze kunnen 3 kg zwaar worden.

Ze zijn (bij Europeanen) berucht om hun doordringende geur, die het midden houdt tussen oude schimmelkaas, rotte uien of eieren n terpentijn. Een doerian is rijp zodra hij aan de onderkant begint open te scheuren.

Als je een durian wilt kopen, let dan op de volgende punten

  • De schil moet glad en glanzend zijn, zonder bruine vlekken of beschadigingen.
  • De schil moet een heldere kleur hebben, rood of geel, afhankelijk van de soort.
  • De stekels moeten groen en fris zijn, niet bruin of droog.
  • De vrucht moet stevig maar niet hard aanvoelen, en een beetje meegeven als je er zachtjes in knijpt.
  • De vrucht moet een aangename zoete geur hebben.

Zo weet je of de doerian rijp is

  • Hij begint aan de onderkant open te scheuren. Wacht totdat je vanillekleurig vruchtvlees begint te zien (en ruikt).
  • De punten van de stekels worden donkerder van kleur.
  • De puntige stekels worden wat elastischer (je kunt ze heen en weer bewegen).
  • Je kunt voelen dat er iets binnenin beweegt als je de vrucht schudt.
  • Hij maakt een hol geluid als je er met de vlakke hand op klopt.

Aanvoertijden: April- juli en september-oktober (meestal bevroren).

De verkoop gaat meestal op bestelling. Vanwege de stank worden de vruchten getransporteerd met speciale vrachtvliegtuigen.

Te krijgen in sommige toko’s waar soms ook doerianijs te vinden is.

Op de lokale markt wordt het stuk fruit meestal voor 14 euro verkocht, maar de zoetste exemplaren zijn al snel meer dan 500 euro waard. De Montong doerian wordt aanzien van superieure kwaliteit.

Bewaren

Bewaren van durian vereist speciale aandacht vanwege de intense geur. In Zuidoost-Azië wordt durian vaak vers gegeten, maar als je het wilt bewaren, kun je het invriezen of vacuüm verpakken. Voor kortetermijnopslag in de koelkast moet je de vrucht goed afsluiten in een geurafsluitende container.

  • Op kamertemperatuur: als je de durian nog wilt laten narijpen, kun je hem het beste op een fruitschaal op kamertemperatuur bewaren2. Zo wordt hij binnen enkele dagen zachter en zoeter.
  • In de koelkast: als je de durian al rijp hebt gekocht, of als je hem langer wilt bewaren, kun je hem het beste in de koelkast leggen2. Zo blijft hij ongeveer een week goed.
  • In de vriezer: als je de durian wilt invriezen, moet je hem eerst schillen en in stukjes snijden. Doe de stukjes in een diepvrieszakje of bakje, en vries ze in. Zo kun je ze tot een jaar bewaren. Je kunt de bevroren durian gebruiken voor smoothies, ijs of sorbets.
  • Vacuüm verpakt: sommige winkels verkopen ook vacuüm verpakte durians, die al geschild en gesneden zijn. Deze zijn handig als je geen zin hebt om de vrucht zelf te bereiden, of als je hem snel wilt opeten. Je kunt de vacuüm verpakte durian direct uit de verpakking eten, of even opwarmen in de magnetron. Let wel op de houdbaarheidsdatum, want deze is meestal korter dan die van de hele vrucht.

Bereidingswijze

Van een hele vrucht houd je ongeveer 15% tot 30% vruchtvlees over. De stekelige schil van de doerian is moeilijk te openen. Gezien de stank is het aangeraden de vrucht op dezelfde dag te eten als je ze gekocht hebt. Een vrucht is, als tafelfruit, genoeg voor ongeveer 4 personen.

Het gelige-witte vruchtvlees, eenmaal uit de schil genomen, is minder doordringend van geur. Het is romig van consistentie en heeft de smaak die even gecompliceerd is als de geur: iets van banaan en gedroogde vijgen, met een vleugje gestoofde ui en amandel en met en duidelijke nasmaak van vanille.

Het eten van het vruchtvlees laat een knoflookachtige mondgeur achter. Doerian is lichtzoet, friszuur en tongprikkelend zoals een licht mousserende drank je tong kan prikkelen.

In de Vietnamese keuken wordt durian op verschillende manieren gebruikt. Naast het eten van vers gesneden durian, vind je het verwerkt in ijs, smoothies en traditionele Vietnamese desserts. De combinatie van durian met kleefrijst, bekend als “Xôi Dừa Sầu Riêng,” is een lokale traktatie die de romige textuur van durian benadrukt.

Durian krijgt ook een ereplaats in de wereld van straatvoedsel en gastronomie. Eetstalletjes bieden durianbaksels, zoals durianbroodjes en durianpannenkoeken, die de vrucht in nieuwe en verrassende vormen presenteren. In chique restaurants wordt durian vaak verwerkt in verfijnde desserts, waarbij chef-koks de unieke smaak van durian combineren met andere lokale ingrediënten.

Je kan het vruchtvlees vers eten, uitlepelen met lepel of vork. Onrijpe vruchten koken en verwerken tot soep of groenteschotel (fijnhakken en vermengen met zout of azijn). Verwerken in ijs. Zaden roosteren of bakken in olie en eten met rijst. De stekelschil kan goed worden gedroogd en als decoratie gebruikt worden (na het drogen verdwijnt de penetrante geur en ruikt dan meer naar vanille).

Durian wordt ook verwerkt in diverse gerechten. Probeer durian smoothies, ijs, gebak of zelfs hartige gerechten zoals durianrijst. De combinatie van durian met andere smaken zoals kokosnoot en pandanbladeren leidt tot complexe en heerlijke culinaire creaties.

Je kunt durian  in stukjes snijden en toevoegen aan een fruitsalade, of combineren met andere ingrediënten voor een frisse en kleurrijke salade. Durian past goed bij tropische vruchten zoals mango, ananas, papaja en banaan, maar ook bij citrusvruchten zoals sinaasappel, grapefruit en limoen. Je kunt de salade op smaak brengen met wat honing, munt, kokos of yoghurt.

Je kunt durian ook gebruiken om een heerlijke smoothie te maken, door hem te mixen met andere vruchten, melk, yoghurt, ijs of water. Durian geeft je smoothie een mooie rode of gele kleur, en een zoete en verfrissende smaak. Je kunt ook wat gember, citroen, honing of kaneel toevoegen voor extra pit.

Je kunt durian ook verwerken in een dessert, zoals een pudding, een taart, een sorbet of een ijsje. Durian geeft je dessert een exotische twist, en een natuurlijke zoetheid. Je kunt de durian pureren, koken, bakken of invriezen.

No Waste Tips

  • Gebruik durianzaden in gerechten zoals curry’s of rooster ze als een knapperige snack.
  • Maak een heerlijke duriancompote van overrijpe vruchten.

Info

In Thailand is een stuk fruit geveild voor het verbluffende bedrag van 1,5 miljoen baht, omgerekend zo’n 42.000 euro. Het gaat om een ‘doerian’, een van de duurste en meest exclusieve delicatessen van Azië.

Hij krijgt wel de bijnaam ‘stinkvrucht’.  Een nieuwe soort werd op de markt aangeboden aan 3 maal het gemiddeld Indonesisch maandloon: de doerian J Queen kost +/- 870€/stuk. De J-Queen boom zou maar om de drie jaar vruchten dragen. Het fruit zou de smaak hebben van pinda’s en boter, en is goudgeel van kleur. De J-Queen doerian is ook rond, in tegenstelling tot de typisch langwerpige vorm van de andere soorten. Lokale boeren uit Java zeggen daarentegen dat ze nog nooit van de vermeende unieke variëteit hebben gehoord. Volgens hen zijn de meest superieure en zeldzame Indonesische doerians de Montong en de Kumbokarno en die kosten normaal +/- 12€.

Misschien zijn doerians het gevaarlijkst in hun ‘natuurlijke omgeving’, de doerianplantage. Vruchten die uit een boom vallen kunnen namelijk ernstige verwondingen veroorzaken en daarom dragen de arbeiders in de plantages vaak helmen.

Het enorme contrast tussen de smaak en de geur werd door Anthony Burgess (auteur en componist), treffend tot uitdrukking gebracht: ‘Het is of je de meest verrukkelijke vanillepudding zit te eten in een openbaar urinoir.’

Het slecht ruikende aroma is om de olifanten, tijgers en andere oerwoudbewoners aan te trekken. Olifanten zijn bijzonder dol op deze vruchten, maar moeten wachten tot ze gerijpt zijn en afvallen van de korte twijg waarmee ze aan de stam en takken van de 40-meter hoge bomen vastzitten.  Orang-oetans hebben de gewoonte de doerianboomgaarden te plunderen, met veel vaardigheid weten deze mensapen door de bewapende schil heen te breken.

Vanwege de doordringende geur van waterstofsulfide, is het bij sommige bus- en luchtvaartmaatschappijen in Aziatische landen, de metro in Singapore en openbare gebouwen verboden om een doerian mee te nemen. Ook mag de doerian in de grotere hotels vaak niet worden meegenomen. Mocht je betrapt worden met een durian op je hotelkamer, dan moet je een week huur extra betalen, want zolang duurt het voordat de duriangeur uit de kamer verdwenen is.

Chef’s advies

De stekelschil kan goed worden gedroogd en als decoratie gebruikt worden (na het drogen verdwijnt de penetrante geur en ruikt dan meer naar vanille).

Probeer verschillende soorten en variëteiten van durian uit, en ontdek welke je het lekkerst vindt. De rode durians zijn meestal sterker van geur en smaak dan de gele durians, maar hebben ook meer calorieën en koolhydraten.

Snijd de durian vlak voor het serveren, om te voorkomen dat het vruchtvlees verkleurt of uitdroogt. Je kunt de durian ook besprenkelen met wat citroensap, om de kleur en de smaak te behouden.

Drink veel water na het eten van durian, om de dorst en de geur te verminderen. Sommige mensen geloven dat het drinken van alcohol na het eten van durian gevaarlijk kan zijn, omdat het een negatieve reactie kan veroorzaken. Er is echter geen wetenschappelijk bewijs voor deze bewering.

Galerij

Deel dit recept, kies uw platform!